Zo kom je de eerste dagen van liefdesverdriet door

De meeste relaties eindigen op een doodgewone avond. Iemand spreekt de zin uit, er gaat een deur dicht, en drie dagen later staat degene die achterbleef in de supermarkt met de pindakaas die de ander altijd at, en komt er niet uit of die pot in het mandje moet.

De eerste dagen na een breuk zijn zelden behapbaar. De slaap is weg, de eetlust is weg, en de telefoon wordt het zwaarste ding in huis. Vrienden bedoelen het goed en hebben het over jezelf terugvinden en er iets van leren. Dat is prima advies voor volgende maand. Deze week heb je er zo goed als niks aan.

Het helpt meer om die eerste dagen te zien als triage. Op de spoedeisende hulp begint niemand met fysiotherapie. Eerst kijken ze of iemand ademt, dan stelpen ze de bloeding, en ze zorgen dat de patiënt stabiel genoeg is voor alles wat daarna komt. De vraag wat er nu eigenlijk is gebeurd, verdient echt aandacht, maar die kan wachten. Het lijstje voor deze week is een stuk korter.

Waarom doet liefdesverdriet zoveel pijn?

Liefdesverdriet doet zoveel pijn omdat je hersenen het verlies van een partner deels behandelen als afkicken en deels als een verwonding. Bij mensen die net de bons hadden gekregen van iemand van wie ze nog hielden, zagen onderzoekers op hersenscans activiteit in het beloningssysteem, in gebieden die ook betrokken zijn bij hunkering. In een ander onderzoek keken mensen naar een foto van hun ex, en daarbij werden gebieden actief die op lichamelijke pijn reageren.

Daarom voelen de eerste dagen zo lichamelijk. Die beklemming op je borst, een maag die geen eten wil, wakker worden om vier uur 's nachts met je hart al op hol. Dat afkickgevoel verklaart ook waarom je steeds naar je telefoon grijpt. Je hersenen zoeken iets wat er vorige week nog was, en ze blijven zoeken, of dat nu zin heeft of niet.

Dat verandert wat je van jezelf mag verwachten. Niemand redeneert zich in één weekend door een afkickperiode heen. Lukt het je op zondag nog niet om het “gewoon los te laten”, dan is dat geen teken van zwakte.

Wat doe je in de eerste dagen na een relatiebreuk?

Doe in de eerste dagen minder dan je denkt dat je zou moeten. Zorg dat je lichaam blijft draaien, vertel het aan één persoon, houd afstand tot wat je ex online zet, en stel elke beslissing uit die kan wachten. Dat is de hele triagelijst, en elk punt weegt zwaarder dan het klinkt.

• Eet iets, al is het maar een boterham. De eetlust is vaak een paar dagen weg. Een paar happen op vaste tijden is genoeg, ook als het saai is. Een uitgebalanceerde maaltijd kan deze week best wachten.
• Vertel één persoon het hele verhaal. Niet de groepsapp. Eén iemand bij wie je om elf uur 's avonds terechtkunt, die er geen levensles van maakt en geen oordeel over je ex velt.
• Haal de herinneringen uit het zicht. Een doos, een la, een tas bij een vriendin. Gooi je iets weg, dan neem je een beslissing, en beslissingen zijn voor later.
• Demp je ex zolang dat nog makkelijk gaat. Om twee uur 's middags archiveer je de chat en demp je de stories zonder erbij na te denken. Om één uur 's nachts lukt dat bijna niet meer.
• Houd één vast punt in je dag. Werk, elke dag om dezelfde tijd een wandeling, de kat eten geven. Iets wat gebeurt, of je er nu zin in hebt of niet.

Kijk ook naar wat er níét op de lijst staat. Jezelf verbeteren, afsluiting, een nieuw kapsel, een sluitende theorie over wat er misging. Die dingen komen misschien nog. Ze horen alleen niet bij deze week.

Kun je niet slapen door liefdesverdriet?

Slaapproblemen zijn een van de meest voorkomende gevolgen van een verse breuk, en meestal gaan ze vanzelf weer over. In een onderzoek onder 192 studenten meldden degenen die het zwaarst onder de breuk leden ook meer slaapproblemen en vaker gedachten over de relatie die zich ongevraagd opdrongen. 's Nachts is er niets wat het malen in je hoofd overstemt, dus klinkt het harder.

Een paar gewoontes helpen meer dan stil blijven liggen en het nog harder proberen.

• Leg je telefoon buiten de slaapkamer. Als je om twee uur 's nachts je ex een bericht stuurt, ben je daar achteraf zelden blij mee.
• Sta op als je na een minuut of twintig nog wakker ligt. Gedimd licht, iets saais om te lezen, en terug naar bed als je slaperig wordt. Blijf je liggen piekeren, dan leert je hoofd dat bed de plek is om te piekeren.
• Leg een notitieboekje naast je bed. Komt die dringende gedachte (“dat moet ik hem nog zeggen…”), schrijf hem dan op. Overdag kun je er iets mee, en dan blijkt hij meestal een stuk minder dringend.
• Sta elke dag op dezelfde tijd op, ook na een slechte nacht. Een vaste ochtend brengt je nachten sneller weer op orde dan dutjes overdag.

Blijft je slaap een paar weken slecht, kaart het dan aan bij je huisarts. Dat is geen aanstellerij, daar is een huisarts gewoon voor.

Moet je contact houden met je ex?

In de eerste weken meestal niet, tenzij er kinderen zijn, een gedeeld huurcontract of iets praktisch wat jullie samen moeten regelen. In een onderzoek dat jongvolwassenen na een breuk vier weken lang elke dag volgde, zakten liefde en verdriet minder snel weg bij wie contact had met de ex. Elk gesprek zet je weer een stukje terug.

De stillere vorm van contact telt ook mee. In een onderzoek onder 464 mensen met een breuk achter de rug hadden degenen die de Facebookpagina van hun ex checkten meer verdriet, meer verlangen naar de ex en minder persoonlijke groei. Bij wie op Facebook bevriend bleef met de ex, was het beeld gemengd, met minder verlangen maar ook minder groei. Alleen dat checken ging duidelijk samen met een slechter gevoel.

De sterkste drang is meestal die naar dat ene laatste gesprek. Ergens lijkt de juiste vraag te bestaan, met een antwoord waardoor alles eindelijk op zijn plek valt. In de praktijk leveren zulke gesprekken dat zelden op. Een gevoel van afsluiting groeit meestal langzaam, in de loop van maanden, en dat kan een ex je niet op een woensdag komen brengen.

Is contact onvermijdelijk, houd het dan bij praktische zaken. Schrijf overdag, houd het kort, en laat een vriend of vriendin meelezen voordat je op verzenden drukt.

Blijft je ex verdwijnen en weer opduiken, zodat het bijna onmogelijk is om geen contact te hebben? Dat patroon heeft een eigen verklaring, en die lees je in waarom een vermijdende ex plotseling vertrekt en dan terugkomt.

Afleiding zoeken of het verdriet toelaten?

Allebei, om de beurt. Volgens rouwonderzoekers gaat een gezonde verwerking heen en weer, tussen het verlies toelaten en er even van wegkijken. In de eerste dagen wil dat zeggen dat je huilt als het komt, en net zo goed zonder schuldgevoel naar je werk gaat of een film kijkt. Alleen het een of alleen het ander houd je niet lang vol.

Die pauzes zijn geen vlucht. Een onderzoek vergeleek hoe mensen na een breuk omgaan met liefde die maar blijft hangen. Door afleiding gingen ze zich beter voelen, terwijl hun gevoelens voor de ex gelijk bleven. Precies dat heb je in de eerste week nodig. De gevoelens veranderen later wel. Nu gaat het om een paar uur verlichting.

Uit hetzelfde onderzoek bleek dat mensen die bewust terugdachten aan de slechte kanten van hun ex, minder verliefd werden, maar zich er wel een tijdje slechter door voelden. Iets waar je je zo beroerd door voelt, past beter bij een moment waarop je weer wat steviger staat. Ook afleiding heeft een grens. Wie elk uur volplant zodat er geen ruimte overblijft om iets te voelen, schuift het huilen meestal alleen maar door naar drie uur 's nachts.

Dat idee van heen en weer komt uit onderzoek naar rouw na een overlijden, en een breuk is een ander soort verlies. Zie het dus als vergelijking, niet als harde bevinding. Toch verklaart die vergelijking iets waar veel mensen van in de war raken. Huil je 's ochtends en lach je 's avonds om een stom filmpje, dan was de pijn niet nep. Dan doet dat heen en weer gewoon zijn werk.

Is de eerste week voorbij, dan gaan gedachten aan je ex vaak in een eigen kringetje ronddraaien. Wat in die fase helpt, staat in hoe je stopt met steeds aan je ex denken.

Wat je deze week beter niet beslist

Midden in de triage kun je slecht beslissingen voor de lange termijn nemen. De drang naar een groot gebaar is sterk, want een groot gebaar voelt als controle. De meeste van die gebaren kunnen best een maand wachten zonder dat je er iets bij verliest.

• Verhuizen naar een andere stad of je baan opzeggen.
• Weer bij elkaar komen, of beloven nooit meer met elkaar te praten.
• De breuk publiekelijk aankondigen of erover posten.
• Vaststellen wat de relatie “eigenlijk” was.

Je mag gerust snel weer gaan daten, en voor sommige mensen kan dat geen kwaad. Daten werkt alleen beter als keuze dan als verdoving.

Hoe lang duurt het ergste?

Er is geen vaste tijdlijn, maar het ergste stuk valt meestal minder zwaar uit dan mensen vrezen. In een onderzoek dat mensen met een relatie een aantal maanden volgde, hadden degenen die in die tijd uit elkaar gingen vooraf meer verdriet voorspeld dan ze daarna echt voelden. Opvallend genoeg schatten ze het tempo van hun herstel ongeveer goed in. Wat ze overschatten, was hoe hard de eerste klap zou aankomen.

Het verloop is zelden een rechte lijn. In het onderzoek waarin mensen elke dag bijhielden hoe ze zich voelden, schommelden de emoties vlak na de breuk sterk van dag tot dag, veel sterker dan bij mensen van wie de relatie nog heel was. Een rustige dinsdag met daarna een vreselijke woensdag hoort bij het gewone verloop. Je bent daarmee niet terug bij af.

De triage houdt stilletjes op. Op een nacht slaap je door tot de ochtend. Er gaat een uur voorbij zonder dat je kijkt wat je ex online doet. Je vertelt het verhaal één keer zonder te huilen. Dan begint het langere werk, het deel over betekenis en lessen waar iedereen veel te vroeg mee aankwam. Daarover gaat hoe je over een breuk heen komt.

En soms is het eerste gevoel helemaal geen verdriet. Opluchting na een breuk komt vaker voor dan mensen toegeven, zeker na een relatie die al lang zwaar was. Wie weggaat uit een relatie die niet goed zat, meldt achteraf vaak meer positieve gevoelens en persoonlijke groei.

Als het meer is dan liefdesverdriet

Liefdesverdriet doet pijn, maar er zit beweging in. Praat met je huisarts of een therapeut als er weken voorbijgaan en je gewone leven niet op gang komt, als eten of werken nauwelijks lukt, als alcohol je manier is geworden om in slaap te komen, of als er in de relatie angst of controle speelde. Dan is het gewoon verstandig om hulp te vragen.

Komen er gedachten dat je liever niet meer zou leven, zoek dan vandaag nog contact. In Nederland bel je dag en nacht gratis met 113 Zelfmoordpreventie via 0800-0113, of je chat via 113.nl. In Vlaanderen bel je gratis de Zelfmoordlijn op 1813, ook dag en nacht. Ben je in acuut gevaar, bel dan 112.

Triage geneest op zich niets, maar houdt de patiënt stabiel terwijl het herstel in zijn eigen tempo op gang komt. Heb je deze week iets gegeten, een beetje geslapen en dat bericht van twee uur 's nachts niet verstuurd, dan was het een goede week.